Vanwege het succes van mijn vorige blog over cranklengte ‘Lengte van het crankstel, hoe zit dat eigenlijk?’, nogmaals een blog over dit onderwerp. Veel leesplezier!

Geen enkel onderdeel van de fiets wordt zo onderschat als de cranks. Ik zeg soms gekscherend: ‘De lengte van het crankstel is belangrijker dan de maat van het frame’. Om hiermee  duidelijk te maken wat een impact dit onderdeel heeft op de gehele fietsbeweging. Het is namelijk typisch een onderdeel waar bij de aankoop en verkoop van fietsen maar minimale aandacht voor is. Hierdoor zie ik veel fietsers bij onze bikefits met een verkeerde maat crankstel met alle gevolgen van dien voor hun fietsplezier, comfort en prestatie op de fiets. 

De fietsbeweging hangt eigenlijk volledig samen met het ronddraaien van het crankstel. Het dient als hefboom om kracht over te brengen op de ketting, welke in zijn geval de cassette en daarmee het achterwiel in gang zet. Waarom is er maar zo weinig aandacht voor dit essentiële onderdeel? Ik wil een kentering teweeg brengen in fietsend Nederland omtrent cranklengte en positionering op de fiets. Het wordt tijd dat hier al bij de aanschaf van de fiets aandacht voor is.
Twijfelt u over de cranklengte op een nog aan te schaffen fiets? Kom dan langs voor aankoopadvies voordat u de fiets aanschaft. 

Veel voorkomende maten cranklengtes

In Nederland zijn de meest voorkomende maten 170mm, 172,5mm en 175mm. Grote kans dat uw fiets afgemonteerd is met een van deze cranklengtes. Een verschil tussen de kleinste (170mm) en grootste maat (175mm) van 5mm. In de omwenteling 1 cm. Erg weinig als je er over nadenkt…. Hiermee willen kortere fietsers van bijvoorbeeld 155 cm lekker fietsen, maar ook langere fietsers van bijvoorbeeld 197 cm. Een verschil van 43 cm in lengte, en waarschijnlijk ook ruim 20 cm in binnenbeenlengte. De eerste persoon krijgt waarschijnlijk een XS-fietsframe aangemeten en de tweede persoon een XL-fietsframe. Wat vele centimeters verschil inhoudt op alle maten van het frame. Terwijl in de meeste gevallen er hooguit 5 mm verschil zit in de cranklengte, best gek toch? 

Voor langere fietsers van 180 cm + vallen de problemen vaak mee*, daar is vaak wel één van deze drie maten geschikt voor omdat ze voldoende binnenbeenlengte hebben om deze maten crankstel rond te draaien zonder hun gewrichten of rug te overbelasten. Dit laatste is wel vaker het geval bij mensen onder de 180 cm. 

*zonder andere lichamelijk kenmerken of bijzonderheden mee te nemen

Natuurkundig of biomechanisch

Van oudsher is in het wielrennen, of de fietsindustrie in zijn algemeen, het idee dat we een behoorlijk lange hefboom(crankstel) nodig hebben om veel kracht te kunnen genereren. Natuurkundig klopt dit principe natuurlijk ook, alleen biomechanisch ligt dit anders. Het is zelfs zo dat wanneer het crankstel te lang is er veel kracht verloren gaat doordat er pas later in de omwenteling kracht geleverd kan worden. Het ‘dode punt’ is veel langer dan bij een correcte maat crank. Daarnaast liggen zoals net beschreven blessures door overbelasting en een beweging die niet in verhouding is op de loer. De meest voorkomende klachten die ik zie door te lange cranks zijn: knieklachten, ‘zwabberende’ benen, onderrug klachten, bovenrug- en nekklachten, liesklachten en zadelpijn. 

Andere cranklengtes

Gelukkig zijn er wel kleinere maten cranks te krijgen, hetzij een stuk lastiger. Als we het over HollowTech cranks (moderne cranks) hebben zijn sinds een paar jaar 160 mm en 165 mm cranks van Shimano steeds beter te verkrijgen. Ook Campagnolo heeft 165 mm cranks aan hun assortiment toegevoegd. Eerst alleen als je ze uit Duitsland of Engeland haalde, maar inmiddels zijn ze ook in Nederland (redelijk) goed verkrijgbaar. Sram verkoopt al jaren 167,5 mm cranks, deze moet je vaak nog wel uit het buitenland laten komen. Voor ouderwetse trapassen is het een stukje makkelijker. Daar verkoopt bijvoorbeeld Miche diverse maten onder de 170 mm. Maar niet veel mensen fietsen nog met deze technologie uit het verleden rond. In Japan worden diverse merken Hollowtech cranks gemaakt in alle maten tussen de 120 mm en 170 mm, al moet je wel Japans spreken of beschikken over een tolk om deze te kunnen bestellen. Dit bovenstaande geeft aan dat het niet altijd gemakkelijk is om aan kortere cranklengtes dan 170, 172,5 en 175 mm te komen. 

Het belang van een correcte lengte crankstel

Hierboven heeft u al een aantal redenen kunnen lezen waarom het belangrijk is met een goede cranklengte in de rondte te rijden. Zelfs 2,5 mm korter kan soms veel verlichting geven in de gewrichten of spieren. Een crank is namelijk ook niet aan te passen, de maat moet dus goed zijn. Een frame kan ‘aangepast’ worden door het stand van het zadel of stuur te wijzigen, of een aanpassing te doen in zadel- of stuurpen. Waardoor we soms frames die een maat te groot of te klein zijn toch nog passend kunnen maken. Daarnaast zet het crankstel de fietsbeweging in gang en is alles wat daarna komt in de fietspositie in samenhang met deze beweging. Heel vaak kan een aanpassing van een crankstel naar een andere (correcte) lengte in combinatie met een goede afstelling uw klachten op de fiets wegnemen en hiermee het fietsplezier vergroten!

Dit schreef Peter van Vuuren in een review over de cranklengte na zijn bikefit bij mij:
(………..) Bij de meting vertelde hij mij dat ik met veel te lange cranks rond reed. Ik had 172,5 mm, het advies van Aron is 160 mm! Hoe kan dat nou dacht ik, vorig jaar heb ik een nieuwe schakelgroep erop laten zetten, daar is niet gesproken over kortere cranks vanwege mijn lengte (1.69 mtr). Aron heeft mij duidelijk laten zien (d.m.v video opnames) waar hij voor mij een betere zithouding kan creëren met name bij de knieën en bil-rug streek(………..)Na een paar weken had ik de 160 mm cranks te pakken gekregen. Aron heeft alles vakkundig gemonteerd en weer opnieuw een meting gedaan (………….) Eerste ritje gemaakt en wat een verschil, ik voel voor het eerst de druk op mijn pedalen, het kost minder inspanning waardoor hartslag lager blijft. (………..)

De volledige review van Peter kunt u terugvinden in het Google profiel van de Biomechanieker.

Het verhaal van Peter is niet opzichzelfstaand. Wekelijks kan ik mensen van hun klachten afhelpen door de montage van een correcte cranklengte en de bijbehorende aanpassingen aan de positionering op de fiets. In het geval van Peter is naast een enorme verbetering in comfort en daarmee een verhoogd fietsplezier, ook zijn gemiddelde snelheid enorm omhoog gegaan en zijn hartslag omlaag. Winst op alle vlakken dus.

Mijn richtlijnen voor een goede cranklengte

Hieronder vindt u 2 tabellen met richtlijnen voor de lengte van het crankstel per centimeters binnenbeenlengte. De 1e tabel geeft mijn richtlijnen weer voor volwassen fietsers, de 2e tabel geeft mijn richtlijnen voor jeugdrenners tot en met 16 jaar weer. Let op: In diverse gevallen wijk ik met mijn advies af van deze richtlijnen. Bijvoorbeeld door beperkte flexibiliteit, oude of huidige blessures, leeftijd, buikvet, omvang bovenbenen, werking kniegewricht, beenlengteverschil, etcetera. Ook in het geval van een tijdritfiets of triathlonfiets gebruik ik aangepaste richtlijnen! Gebruik deze tabellen dus alleen richtinggevend, voor 100% sluitend advies komt u langs voor een complete bikefit, advies bikefit of aankoopadvies.

Tabel vanaf 17 jaar oud  
Binnenbeenlengte in cm Cranklengte in mm 
59-60-61 152,5 
62-63-64 155 
65-66-67 157,5 
68-69-70 160  
71-72-73 162,5 
74-75-76 165 
77-78-79 167,5 
80-81-82-83 170 
84-85-86-87 172,5 
88-89-90-91- enzovoort 175 
Tabel t/m 16 jaar oud  
Binnenbeenlengte in cm Cranklengte in mm 
50-51-52 120  
53-54-55 125  
56-57-58 130 
59-60-61 135 
62-63-64 140 
65-66-67 145 
68-69-70 150 
71-72-73 155 
74-75-76 160 
77-78-79 165 
80-81-82 167,5 
83-84-85 170 
86-87-88 172,5 

Ik help u graag verder. Kom langs in Heenvliet of Rotterdam om zeker te weten wat de geschikte maat is voor u!